Feestgebed als afsluiting van de Ramadan in Dongense Moskee

(door Lia van Gool)

Vrijdagmorgen, 15 juni. Mijn wekker gaat vandaag al om half 6. Vlug opstaan, de hond uitlaten en dan, met de auto, naar de Dongense Moskee. Daar wordt vandaag de afsluiting van de Ramadan gevierd. En ik mag daarbij zijn, bijzonder! Bijna alle parkeerplaatsen in de buurt zijn al bezet. Overal lopen mannen richting Moskee.

Eenmaal binnen zie ik overal schoenen staan. De gebedsruimte van de Moskee zit helemaal vol. Ook in de kantine en in de gang zitten mannen en er komen nog steeds meer mensen binnen. Het gebed is bezig. Vol aandacht luisteren de aanwezigen naar de Imam. Ik krijg een stoel in een kantoortje en ik volg de activiteiten van een afstand. Ik voel me een beetje een indringer, maar dat ligt aan mijzelf. Iedereen is ontzettend aardig tegen mij. Een aantal bekenden zegt me gedag. Zij kijken wel even vreemd op dat ik in de Moskee aanwezig ben. Veel mannen vragen of ze me kunnen helpen of vragen wat ik kom doen. Eén man geeft mij een seintje als ik foto’s kan maken.

Het gebed is volop bezig. Jong en oud neemt actief deel. Het gebed neemt plaats in mijn hoofd en bijna vanzelfsprekend vouw ik mijn handen en bid mijn eigen gebed. Ik voel de saamhorigheid. Ik word er stil van.

Op een gegeven moment mag ik foto’s maken in de deuropening van de gebedsruimte. De mannen zitten geknield, in opperste concentratie. Dan is het gebed voorbij. Een aantal mannen vormt een soort kring, de rest staat in een rij. Mannen schudden elkaar de hand en zij zeggen iets tegen elkaar. Later hoor ik dat de mannen elkaar begroeten en het beste wensen. Als de mensen de gebedsruimte verlaten, doen zij hun schoenen weer aan. Sommigen vertrekken, anderen gaan naar het ontmoetingsplein buiten. Daar staan twee mannen appelflappen uit de delen. Een traditie, hoor ik. “Al zo lang ik mij kan herinneren, worden aan het eind van de Ramadan, na het feestgebed, appelflappen uitgedeeld.” De Ramadan is niet alleen een tijd van vasten en tot bezinning komen. Het is ook een tijd om te geven aan mensen die het minder hebben dan jijzelf. “Als je kunt, is het de bedoeling dat je 2,5% van het geld dat je extra hebt, weggeeft aan mensen die het niet zo goed hebben.”

Het valt mij op dat er alleen mannen zijn bij dit feestgebed. Ik krijg uitleg. “Traditiegetrouw zijn alleen de mannen aanwezig bij dit feestgebed. Op andere dagen zijn de vrouwen er wel bij. Vandaag niet.”

Het Suikerfeest duurt officieel drie dagen. In Nederland wordt het veelal op één dag gevierd. “In Turkije zijn de mensen ook drie dagen vrij.” Het Suikerfeest is vooral een feest voor familie. “Straks gaan wij eerst bij mijn ouders ontbijten en daarna gaan wij naar mijn schoonouders.” Een ander vertelt gaat ook op familiebezoek. “Een neef van mij, een van de oudsten van de familie, heeft ons uitgenodigd. Jongeren gaan bij ouderen op bezoek tijdens het Suikerfeest. Wij bezoeken de ouderen in onze familie als een teken van respect. Er komt tijdens het Suikerfeest niemand bij mij op bezoek, omdat ik nog te jong ben.”

Tijdens de gesprekken met de mannen, vertel ik dat ik respect voor hun heb, dat zij het vasten tijdens de Ramadan vol kunnen houden, vooral met het warme weer van de afgelopen weken. Iedereen reageert hetzelfde, eigenlijk niemand vindt het bijzonder. “Het is een kwestie van volhouden. Je krijgt er ook kracht van.” Tijdens de Ramadan gaan alle activiteiten gewoon door: er wordt gewerkt, de kinderen gaan gewoon naar school, de Avondvierdaagse wordt meegelopen. Respect!

Omdat er een andere kalender wordt gehanteerd, is de Ramadan-maand niet altijd in dezelfde periode. “Eén keer in de vijftien jaar is de Ramadan in de winterperiode, één keer midden in de zomerperiode. Dat komt door de kalender die gebruikt wordt. De Ramadan ‘verspringt’ in feite elk jaar.” De man die mij dat vertelt, maakte de eerste Ramadan mee in de winterperiode. “Dat was voor mij best gemakkelijk, omdat de zon dan eerder ondergaat. De jongeren die nu voor het eerst de Ramadan meemaken, hebben het een stuk moeilijker.”

Langzamerhand is de bijeenkomst voorbij. Iedereen gaat naar huis om zich klaar te maken voor familiebezoek en voor het vieren van het Suikerfeest, met de familie. Het volgende grote feest is het Offerfeest, in het najaar.

Dank je wel, Hamdi Özcan en alle mannen die aanwezig waren deze ochtend, dat ik aanwezig mocht zijn op deze speciale dag. Voor mij was het heel bijzonder!